İstenci

 Bugün bir kez daha ilginç bir hikayeye tanıklık edeceğiz, soğuk savaş dönemine döneceğiz ve Rusya’ya gideceğiz! Bugün uçan ama pek yükselemeyen garip bir aracın detaylarına ineceğiz, bugün yine terk edilmişliğin derin izlerini, yok olmaya yüz tutanların hazin hikayesini işleyeceğiz, bugün umarım bu yazı başlayacak...

Lun sınıfı Ekranoplan yerden 4 metre yükseklikte saatte 550 kilometre hızla uçuyor.

 Amerika Birleşik Devletleri'nin ilk casus uydusu KH-4B Corona Temmuz 1959 ile Mayıs 1972 tarihleri arasında Sovyetler Birliği ve Çin topraklarını görüntülemiş ve Amerika'nın casusluk faaliyetlerine katkıda bulunmuştur. Aynı yıllarda Lockheed U-2 ve SR-71 Blackbird’ler (Kara Kuş) ile ideolojik düşmanlarının toprakları üzerinde cirit atan Amerika, pek çok can alıcı bilgiye ulaşıyor ve stratejiler geliştiriyordu. Casus uydu Corona, 1967 yılında Hazar Denizi'nin Batı kıyısındaki Kaspiysk kentindeki bir donanma üssünde bir şeyin fotoğrafını çekti, bu bir şeydi ama ne olduğunu kimse anlamıştı...

 Kastamonu Hükümet Konağı arkasında, Sarayüstü Tepesi'nde yer alan yapı şehrin önemli simgelerinden biridir. Sultan II. Adbülhamit dönemi yapılarıyla çevrelenmiş olan Cumhuriyet Meydanı'nın ve Kastamonu'nun tacı konumunda bulunan Saat Kulesi, 1885 yılında Vali Abdurrahman Paşa tarafından yaptırılmıştır. Diğer şehirlerde olduğu gibi çalar, büyük bir saatin Kastamonu'da da bulunması istenmiş ve İstanbul'a sipariş verilmiştir. O dönemde Sarayüstü mevkii olarak bilinen tepeye 13 metre yüksekliğindeki kule içerisine "Brunberger Fr.s/Strasburg 1885" imzalı saat yerleştirilerek törenle açılmıştır.

 SR-71 Clarence “Kelly” Johnson tarafından yönetilen bir Lockheed ekibi tarafından “Skunk Works” olarak bilinen Gelişmiş Tasarımlar Bürosu’nda dizayn edilmiştir. “Kelly” o zamanlar bu konudan sorumlu başkan yardımcısıydı. İlk versiyonu A-11 bir CIA foto-keşif uçağıydı ve ilk uçuşunu 1962 Nisan’ında gerçekleştirdi. Benzeri bir uçak olan A-12 ise radarda küçük görüntü veriyordu. Av-önleme modeli olan YF-12A 1963 yılında Sovyetler Birliği’nin geliştirdiği süpersonik bombardıman uçaklarına karşı geliştirildi...

 U-2, tasarımı efsanevi “Kelly” Johnson tarafından yönetilen bir ekipçe yapılan tek kişilik, tek motorlu, yüksek irtifa keşif uçağıdır. Uzun ve geniş kanatları ona planör benzeri bir karakteristik verir. Çok değişik tiplerde kamera ve algılayıcılar taşıyabilir. Ancak bu uçak alışılmışın dışındaki iniş karakteristikleri nedeniyle zor bir uçak olarak kabul edilebilir. Görevi nedeniyle yüksek irtifalarda uçması gerektiğinden pilotun devamlı olarak basınçlı giysi giymesi gerekir...

 1366 yılında Candaroğlu Beylerinden Adil Bey'in oğlu Emir Mahmut Bey tarafından yaptırılmıştır. 2005 yılında Vakıfların mülkiyetine geçen cami, dıştan sade bir görünüme sahip olmasına karşın; iç yapı süslemeleri ve tarzı nadir örnekler arasındadır...

 8. Osmanlı Hükümdarı II. Bayezid döneminde (1481-1512), Kadı Nasrullah Efendi tarafından M. 1506 yılında yaptırılmıştır. Kastamonu'da Karaçomak Deresi üzerinde bulunan Nasrullah Köprüsü veya halk arasında Kambur Köprü, 27 metre uzunluğunda ve 4.2 metre genişliğindedir. Orijinalinde 4 adet dairesel formlu kemerden oluşan köprü, günümüzde 2 kemerlidir...

 Pervaneoğulları Beyliği Hükümdarı Süleyman oğlu Ali tarafından yaptırılan Yılanlı Külliyesi günümüzde Darü'ş-şifa kapısı, camii ve şadırvanlardan oluşmaktadır. Cami 1935 tarih tarih ve 2845 sayılı Cami ve Mescitlerin Tasnifi Hakkında Kanuna istinaden ihale ile satılan camiler arasındadır. 1953-54 yıllarında buradaki mülga Kadiri Dergahı'nın son şeyhi Ahmed Said Efendi'nin oğlu A. Hasip Yılanlıoğlu tarafından satın alınarak hayırseverlerin desteği ile ihya edilmiş ve Vakıflar adına tescil edilmiştir...

Tekeri pist ile temas eden bir Boeing 737-700 Spoilers tam açılmış. LV-CWL Aerolíneas Argentinas

 Sıradan bir uçak yolculuğunun sonuna geldiniz, uçağınız iniş yapıyor ve teker piste değdiği anda, o da ne?! Kanat üzerinde bir şeyler oluyor, peki nedir bu? Bu yazımızda bir uçak yolculuğuna çıktığımızda kanat üzerinde olup bitenlerden bahsedeceğiz...

 Dünyanın en büyük yolcu uçağı Airbus A380, perçinlerinden cıvatalarına, koltuklarından motorlarına kadar, 30 ülkede 1500  farklı şirket tarafından üretilen, yaklaşık 4 milyon parçanın bir araya getirilmesiyle oluşturulmuş dev bir uçan puzzle. İki katlı devasa kuşun kanatları Galler'de, üç ayrı parçadan oluşan gövdesi Hamburg ve Saint Nazaire'de, yatay kuyruğu Cadiz'de, dikey kuyruğu ise yine Hamburg'da imal ediliyor. Bahsedilen bütün bu uçak parçalarını Toulouse'da bulunan son montaj hattına getirmek olağanüstü dikkat gerektiren büyük bir lojistik süreç. Aktif olarak kullanılan tüm kargo ve yolcu uçakları, dünyanın dört bir yanında imal edilen parça ve bileşenlerin son montaj hatlarında bir araya getirilmesiyle ortaya çıkarılıyor. Peki bu dev kuşların dev parçaları üretildikleri yerlerden son montaj hatlarına nasıl ulaştırılıyor? Bu yazımızda sizleri havacılık sektörünün emekçileri, dev kargo uçakları ile tanıştırıyoruz. Onlar uçak taşıyan uçaklar olarakta adlandırılıyor. Havacılık sektörünün ağır nakliye işçileri ile tanışmaya hazır mısınız?

 Boeing C-97 Stratofreighter B-29 ve B-50 bombardıman uçaklarından geliştirilen uzun menzilli ağır askeri kargo uçağıdır. Dört adet pistonlu motora sahip uçak, basınçlandırılmış bir kabine sahipti. Kanatların arka hizasına denk gelen bölümde bir de alt kabin bulunmaktaydı. Tasarım çalışmaları 1942'de, prototipin ilk uçuşu 9 Kasım 1944'te başlamış ve ilk üretim uçağı 1947'de hizmete girmiştir. C-97'ler Berlin Airlift, Kore Savaşı ve Vietnam Savaşı'nda görev yaptı. Okyanus-aşırı uçuşların daha rahat ve daha hızlı yapılmasını sağlamıştır.

NASA 941 Aero Spacelines Super Guppy, EM-1 Orion Servis Modülü

 Aero Spacelines Super Guppy sıradışı geniş ve diğer uçaklara sığmayacak tarzdaki kargoları bir yerden bir yere nakletmek amacı ile C-97 Stratofreighter tipi uçaktan geliştirilerek ilk uçuşunu 1965 yılında yaptı. Guppy’nin kullanıcıları arasında Aero Spacelines, Airbus, NASA ve Aeromaritime şirketleri vardı. Toplamda 1 adet SG (Super Guppy), 4 adet SGT (Super Guppy Turbine) olmak üzere 5 adet üretilen uçakta yüksek seviyelerde uçabilmesi için kokpit basınçlandırılabiliyordu...

 1950'lerde jet motorların uçaklarda kullanılmaya başlanmasıyla 1960'larda havayolu taşımacılığında bir talep patlaması olmuştu. Havacılık tarihinin ilk jumbo jet modeli Boeing 747’nin tohumları da 1960'ların ortalarında atılmıştı PAN AM yani Pan American World Airways Boeing’den 350-400 kişi taşıyabilen bir uçak yapmasını istediğinde büyük uçakların tarihi de yazılmaya başlanmıştır. Boeing 747 projesinin başındaki isim ve Boeing 747’nin babası olarak bilinen Joe Sutter ve ekibi Boeing’in içinde bulunduğu mali dar boğaza ve ellerindeki kısıtlı zamana rağmen projeyi tamamlamayı başarmıştı. O yıllarda hiç kimse jumbo jetlerin yolcu taşımacılığında parlak bir geleceği olacağını düşünmüyordu. Özellikle Concorde’dan sonra herkes geleceğin ses hızının üzerinde olduğu noktasında birleşmişti. Ancak süpersonik jetlerin pahalı birer oyuncak olduğu çok geçmeden anlaşıldı. Hem üretim maliyetleri hem de yüksek yakıt tüketimleri süpersonik jetler yerine yolcu başına düşük maliyetleri sahip yüksek kapasiteli, büyük, hatta dev yolcu uçaklarını ön plana çıkarttı…

 1976′da, yıllardır süren çalışmalar meyvesini vermiş, ilk süpersonik (sesten hızlı) uçak Concorde, 21 Ocak 1976’da British Airways ve Air France’ın filolarında Londra - Bahreyn ve Paris - Rio hatlarında hizmete girmiştir. Aslında bir çok devlet sesten hızlı yolcu uçağı üretmek için araştırmalarda bulunuyordu. Ancak maliyetlerin çok yüksek olması çoğunu daha yolun başında caydırdı. Buna karşın bir birlerinden ayrı şekilde konuyla ilgili proje geliştirmekte olan İngiliz ve Fransız hükumetleri, 28 Kasım 1962’de imzaladıkları “devletler arası” bir anlaşma ile projelerini birleştirdiler. Zira proje o kadar iddialı ve maliyetliydi ki, anlaşma şirketler bazında değil ancak devletler arasında yapılabilmiştir...

 Tupolev Tu-144 (NATO rapor adı: Charger), SSCB'de (Sovyetler Birliği) Tupolev tasarım ofisinde, Alexei Tupolev yönetiminde tasarlanmış, dünyanın ilk süpersonik taşıma uçağı (SST). Batılı gözlemciler Tu-144'e Concorde'a benzerliğinden ötürü "Concordski" (Konkordski) adını vermişlerdir. İki uçak tasarım özellikleri açısından büyük ölçüde benzeşmektedir. Prototip uçak ilk uçuşunu 31 Aralık 1968'de, Concorde'dan iki ay önce, Moskova yakınlarında yapmıştır. Tu-144 ses hızını ilk kez 5 Haziran 1969'da geçti. 15 Temmuz 1969'da mach 2 hızı aşan ilk ticari taşıma uçağı ve dünya tarihinin en hızlı ticari uçağı oldu...

McDonnell Douglas MD-11(F) N289UP United Parcel Service (UPS)

 McDonnell Douglas MD-11 Amerikan yapımı, üç motorlu, orta-uzun mesafeler için tasarlanmış geniş gövdeli yolcu uçağı. DC-10'dan esinlenilerek geliştirilmiştir. Kanat yapısındaki değişiklikler, motorun güçlendirilmesi, tamamıyla dijital kokpit yapısı onu DC-10'dan ayıran bazı özelliklerdir...

McDonnell Douglas DC-10-30 S2-ACP Biman Bangladesh Airlines uçağı iniyor

 McDonnell Douglas DC-10 Üç motorlu, orta ve uzun mesafeler için tasarlanmış, geniş gövdeli uçak. İki motor kanatlarda yer alırken üçüncü motor kuyrukta, dikey stabilizatör altına yerleştirilmiştir...

Boeing 747 Dreamlifter Büyük Kargo Uçağı

 Boeing 747 Büyük Kargo Uçağı ya da eski adıyla Large Cargo Freighter veya LCF, geniş gövdeli bir uçaktır. Dünyanın en uzun kargo uçağıdır. Dreamlifter, Boeing 747-400'ün modifiye edilmiş halidir. Özel olarak dünyanın değişik bölgelerinde üretilen Boeing 787, Boeing 777X ve Boeing 747-8i parçalarını Boeing tesislerine götürmek için kullanılmaktadır...

Airbus Beluga - Airbus A300-600

 Havayolu sektöründe kısaca Beluga (Beyaz Balina) olarak tanınmasına karşın tam adı Airbus A300-600ST (Super Transporter) Beluga olan bu uçak, kolayca tahmin edileceği üzere, Airbus’ın ilk ürettiği model olan Airbus A300’den türetilmiştir. Uzunluğu 56 metre, kanat açıklığı 45 metre, yüksekliği 17 metre ve boş ağırlığı 86 ton olan Beluga’nın maksimum kalkış ağırlığı ise 155 ton...

 2011 yılında Microsoft'un kurucularından Paul Gardner Allen ile Scaled Composites şirketinin kurucusu Burt Rutan, uzaya daha rahat, daha güvenilir bir şekilde ve rutin olarak erişebilmek için Stratolaunch Sistem isimli platform kurup geliştirdi. Yola çıkma amaçları düşük dünya yörüngesine erişimi normalleştirerek, burada ticari, askeri ve hükümet bazlı organizasyonları yaygınlaştırmak. Bilim ve teknolojideki ilerlemeleri uzay boyutu ile inceleyerek zengin ve uygulanabilir veri toplamayı amaçlayan ikili, bu sayede yeni fırsatlar yaratarak hayatımızı yeniden tanımlama potansiyeline sahip olduğumuzu göstermeyi planlıyordu. 590 ton kalkış ağırlığı ve 117 metre kanat açıklığına sahip olan uçak üretimi için Kaliforniya'da bulunan Mojave Hava ve Uzay Merkezi kuruldu...

 Antonov An-225 Mriya (Ukraynaca: Антонов Ан-225 Мрія, NATO rapor ismi 'Cossack'), merkezi Ukrayna'da bulunan Antonov Tasarım Bürosu (Antonov Design Bureau) tarafından yapılmış stratejik hava taşıtıdır. Soğuk savaş döneminde "Buran Uzay Mekiğini" taşıma amaçlı yapılmıştır. AN-124 modelinin daha büyük halidir. Mriya (Мрія) Ukrayna dilinde "Hayal" demektir...