İstenci

Osmanlı mimarisine alışkın olduğum için epeyce garip geldi bana bu cami; 1399'da Selçuklu stilinde inşa edilen, 20 kubbeli ve 2 minareli büyük süslemeli yapılan bu camide alıştığımız gibi bir ana kubbe yok, ortadaki kubbe de zaten içerinin aydınlatılması için camdan yapılmış. Sonra o camdan kubbenin altına bir şadırvan yapılmış (şadırvan da bir de ufak fıskiye var), sütunların üzerilerinde çok hoş çizimler var (ayetlerden bahsetmiyorum; daha çok orta çağ Avrupa'sını anımsatan 'perde' gibi desenler), epeyce hoşuma gitti ve beni şaşırttı bu cami! Che Guevara tişörtüyle dolaşan bir eleman da ilginç bir görüntü oluşturuyordu...

Bursa Ulu Camii ve şadırvanı.

 Hayatım boyunca gezdiğim camiler arasında beni en çok şaşırtan camidir. Daha içine girer girmez kendimi bir dönem filminde hissettim. O kadar cami gezdim Bursa'nın Ayasofyası olarakta bilinen: Bursa Ulu Camii kadar hayat dolu olanına rastlamadım. Abdesthanenin içeride olmasıyla zaten ibadet hazırlığı cami içinde başlıyor ve bu da hep bir hareket oluşturuyor. Koca caminin neredeyse her köşesinde insanlar Kur’an okuyup, dini sohbetler ediyorlar. Fotoğraf çeken insanla dua eden insan yan yana ve kimse kimseyi rahatsız etmiyor. Mutlaka görülesi bir yer.
 Bursa Ulu Camii hakkındaki rivayetlerden birisi de; Kıble yönündeki “vav” harfi altında kırk gün üst üste sabah namazı kılan kişinin Hz. Hızır ile karşılaşacağı yönündedir. Kıble duvarı üzerinde bulunan Kabe kapısının örtüsü Yavuz Sultan Selim tarafından hediye edilmiştir. 1815 yılında tek parça mermerden oyulan tas kürsü üzerinde farsça olarak "disem muayyenden ars asa azadır / ne rana kursi dikes edadır" yazılıdır.
 Caminin inşası bitip açılışı yapılacağı gün ilk hutbe okuma görevi Padişahın damadı Emir Sultan'a verilmiş, o da Somuncu Baba gibi bir büyüğümüz varken bize düşmez diyerek teklifi geri çevirmiştir.
Cami ayrıca Arap Saati'nin çocukluk günlerinin en önemli mekanlarından biri olmuştur. Pencereler içinde bulunan yüzlerce Kur'andan çıkan pul, takvim yaprağı, kimi evrak ve doğum-ölüm kayıtları çocukluğu garip şekilde etkiler. Bazen tek yaprak halinde Hüsn-i Hatla yazılmış Kur'an sayfalarına da rastlanır.

Bursa Ulu Camii içerisinde bulunan hat levhalara bir kaç örnek...

 İçerisindeki değişik yazı karakterleri ile yazılmış 150 civarı hat levhaları ile dünyanın en büyük hat sanatları müzesi kabul ediliyor imiş. Tek tek hepsinin resmini çekmek istedim ama bir yerden sonra sabrım tükendi!

Vakti zamanında bir ihtiyardan dinlediğim Ulu Cami mimarilerinin minare hikayesi;

 Cami inşaatına başlandığında minareyi yapacak olan usta kalfasını, çırağını ve amelelerini toplar ve ilk olarak Kozahan-İpekhan tarafındaki kıbleye göre soldaki minarenin inşaatına başlar.
uUsta daha minarenin çeyreğine gelmeden bakar ki yanındaki çırak usta olmuş.

Çırağa: "Evladım git öte yana ikinci minareye başla!" der.

 Çırak yanına aldığı kalfa ve çıraklarla başlar çalışmaya, amma sürekli işi yavaşlatma telaşındadır. Ustasının minaresi ağır ağır yükselirken saygısızlık edip ustasını geçmek istemez. Sürekli işi yavaşlatır, yeni yeni şeyler yapar; yok kaidesi şöyle olsun, pabuç koyalım taşı şöyle olsun, gövdesi, şerefesi derken ustasını geçmeye engel olamaz. Bitmek üzeredir minare, bir külahı eksik kalmıştır.

 Diğer minare bitmek bir kenara şerefe bile yeni yapılır. Duruma sinirlenen ustası fırsatı bulduğunda çekici kaptığı gibi başlar kovalamaya; çırak tereddütsüz dalar minareden içeri... Ustası bakar ki kaçacak yeri yok "hahhh!" der "şimdi kafanı ezdim senin!" peşinden dalar en tepeye kadar çıkar ama külahı eksik minarenin tepesinde bir başına kala kalır. Bir bakar iki çıkış var, bir çıkıştan çıkan çırak, tepeye varınca diğerinden aşağı inmiş. Usta yaptığından utanır ve kendini minarenin tepesinden aşağı bırakır.

 O çırağın ince düşüncesi sayesinde Tophane tarafındaki minare çift çıkış, İpekhan tarafındaki minare ise tek çıkış olarak kalmıştır.

 Eğer bir gün yolunuz düşerse kuyumcular çarşısının kuzey kapı girişinin üst tarafındaki çam ağacının gölgesine oturup minareyi izleyin.

"Çırak ustayı sollamazsa meslek ölür, hatalı sollarsa çırak ölür."

Bursa Ulu Camii Nerede?

Harun İstenci Bursa'da Cumalıkızık Köyünde - Haziran 2018

 Cumalıkızık, Türkiye'nin Bursa ilinin Yıldırım ilçesine bağlı bir mahalle. Uludağ'ın kuzey eteklerinde kurulmuş ve halen yaşayan beş Kızık köyünden biridir. Diğer Kızık köyleri şunlardır: Değirmenlikızık, Fidyekızık, Hamanlıkızık ve Derekızık. Bayındırkızık, Dallıkızık, Kızık, Bodurkızık, Ortakızık, Camilikızık, Kiremitçikızık, Kızıkşıhlar ve Kızıkçeşme ise günümüze ulaşamamıştır. Cumalıkızık Etnografya Müzesi burada bulunmaktadır. 2000'de UNESCO tarafından Dünya Mirası Geçici Listesi'ne dahil edilen Cumalıkızık, 2014'te Bursa ile birlikte Dünya Mirası olarak tescil edildi...

 Bursa, Osmanlı Devletinin bir ara başkentliğini yapan, evliyalar diyarı, tarihi abideler şehri, tabii güzellikleri ve binlerce senedir bilinen şifalı kaplıcaları ile dünyaca ünlü bir il. Gözümde ve gönlümde ise Türkiye'de iki elimin parmaklarını geçmeyecek şekilde sayılı illerdendir...