Üsküdar Mihrimah Sultan Camii
Mimar Sinan'ın sultan ve vezirler için yaptığı bütün yapılar gibi Üsküdar İskelebaşı'nda yaptığı bu cami de onun sürekli mekan araştırmaları içinde yeni bir sınamadır. Müezzin mahfili giriş kapısı üzerindedir. Namaz mekanının dış biçimlenişi açısından bu cami Mimar Sinan'ın geometrik kuruluşu en saf olan yapılarından biridir. Mermerden mukarnaslı mihrap ve mermer minber klasik dönem özelliklerini taşımaktadır. Caminin en etkili öğesi klasik son cemaat mahallini çevreleyen geniş ikinci sıra revak ve denize doğru çıkan şadırvanlı köşküdür. Denize uzanan bir köşk altındaki bu mermer şadırvanın planı yirmi köşeli bir poligondur. Geometrik desenli şebekeleri vardır ve konumu itibariyle İstanbul'un en güzel abdest alma yerlerinden biridir. Dış avlunun asimetrik girişleri ve merdivenleri de bugün bu yapının güzelliğini arttıran öğelerdir.
Girişi, caminin dış revakından gelindiğine göre yerleştirilmiştir olan 16 hücreli medresenin cami ile paralel olabilecekken biraz daha kuzeye dönük yapılması vaziyet planındaki yerleşme düzeninin kıyı çizgisini izlediği kanısını uyandırmaktadır. Dershane ve onun iki yanındaki odaların önündeki avlu revağı, cami tarafında avlu duvarının önünde dönmektedir. Mimar Sinan bir çok medresesinde bir tarafı serbest bırakılmış medrese avlusu düzenlemiştir. Caminin kıble tarafında ondan küçük bir yolla ayrılan Sıbyan Mektebi, kubbeli bir açık eyvan ve kapalı kubbeli bir dershaneden oluşmaktadır. Külliyenin haziresi ise caminin kıble tarafındadır. Burada klasik dönemlerden kalan değerli mezar taşları ve sandukalar bulunmaktadır.
